Küspeden fonksiyonel proteine:

Yağlı tohum işlemede yeni katma değer ekseni ve etanol ekstraksiyon teknolojisi

Kırma tesislerinin ticari sürdürülebilirliği ve pazar rekabetçiliği için ana eksen, küspenin dökme satılması yerine Soy Protein Concentrate(SPC/Protein Konsantresi) gibi katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmesidir.

Semih ÇÖREKÇİOĞLU
HUM Mühendislik Genel Müdürü

Bitkisel yağ kırma tesislerinde hekzan ekstraksiyonu sonrası elde edilen yağsız küspe, geleneksel olarak düşük marjlı yem hammaddesi olarak değerlendirilmektedir. Oysa soya, ayçiçeği ve kolza gibi yağlı tohum küspeleri, doğru proses adımlarıyla işlendiğinde gıda, özel yem (örneğin balık, buzağı besleme) ve biyoteknoloji sektörleri için yüksek değerli protein kaynaklarına dönüşebilir. Kırma tesislerinin ticari sürdürülebilirliği ve pazar rekabetçiliği için ana eksen, küspenin dökme satılması yerine Soy Protein Concentrate (SPC/Protein Konsantresi) gibi katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmesidir.

1. Hammadde bazlı
protein potansiyeli

• Soya küspesi: Düşük sıcaklıkta desolventize edilmiş beyaz soya küspesi veya konvensiyonel soya küspesi, protein konsantresi (SPC) üretimi için en ideal ara üründür. Hekzan ekstraksiyonu sonrasında çözünür karbonhidratların Ethanol ekstraksiyonu ile birlikte uzaklaştırılmasıyla protein oranı % 48 seviyelerinden kuru maddede % 65-70 bandına yükseltilebilir.

• Ayçiçeği küspesi: GDO’suz yapısı ve düşük alerjen riski ile fonksiyonel protein alanında yüksek potansiyele sahiptir. Ancak yapısındaki klorojenik asit ve fenolik bileşiklerin proses sırasında bertaraf edilmesi kritik önem taşıyacaktır.

• Kolza/Kanola küspesi: Zengin amino asit profiline sahip olmakla birlikte, içerdiği glukozinolatlar, fitik asit gibi anti-besinsel faktörlerin uzaklaştırılmasıgereken özel proses adımları gerektirecektir.

2. Protein konsantrasyonunda dönüşüm: Asit yıkama vs.
etanol ekstraksiyonu

Protein konsantresi (SPC) üretiminde geçmişte sıkça kullanılan sulu/asit yıkama, dekantör ve santrifüj bazlı çöktürme yöntemleri; yüksek su tüketimi, atıksu yükü, protein yapısında denatürasyon riski ve düşük yan ürün değeri gibi sınırlamalara sahiptir. Buna karşılık Etanol Ekstraksiyon Yöntemi, kimyasal saflaştırma adımlarını solvent geri kazanım döngüsüyle birleştirerek endüstriyel ölçekte en verimli çözümü sunar. Etanol ekstraksiyonunun proses ve ürün avantajları:
• Daha yüksek protein çözünürlüğü (PDI) ve Sindirilebilirlik: Asit/alkali yıkamaya kıyasla protein denatürasyonu minimum seviyede tutulur. Düşük sıcaklık altında çalışan desolventizasyon ( DT) sayesinde Protein oluşturan bileşenler etanol ile yıkanarak ortamdan uzaklaştırılır.

• Sıfır atık ve “Soya Molası” (soy molasses) katma değeri: Sulu/asit myıkama proseslerinde atık su arıtma maliyeti oluşurken, Etanol Ekstraksiyon prosesinde solvent uçurulduktan
sonra geriye Soya Molası(Soy Molasses) kalır. Yüksek metabolize edilebilir enerji (ME, kcal/kg) değerine sahip bu yan ürün, balık ve hayvancılık yemleri için değerli bir gelir
kalemi oluşturur.
• Solvent döngüsü ve düşük OPEX: % 95+ verimlilikle çalışan rektifikasyon ve distilasyon kolonları sayesinde kullanılan etanol kapalı devrede sürekli geri kazanılır. Entegre ısı geri kazanım (heat recovery) sistemleri sayesinde ton başına buhar ve enerji tüketimi minimumda tutulur.

3. Endüstriyel kullanım alanları ve pazar değeri

Geleneksel küspe ile etanol ekstraksiyonu ile üretilmiş SPC arasındaki teknik
ve ticari karşılaştırma; Tablo 1’de açıklanmıştır.

4. HUM Mühendislik proses yaklaşımı

HUM olarak yağlı tohum işleme ve ekstraksiyon teknolojilerindeki 65 yılı aşan mühendislik birikimimizi, ileri düzey Etanol Ekstraksiyon Tesis Tasarımları ile birleştiriyoruz.
• Özel Proses & Ekipman Tasarımı: White flake hazırlamadan çok kademeli karşı akımlı (counter-current) ekstraksiyona, low-fouling evaporasyon ünitelerinden CIP(Cleaning-in-Place) entegre çözümlere kadar tesise özel proses dizaynı.
• Maksimum Solvent Geri Kazanımı: Kapalı devre distilasyon ve absorpsiyon sistemleriyle etanol kaybı minimuma indirilmekte, işletme maliyetleri (OPEX) optimize edilmektedir.
• Otomasyon & Reçete Bazlı Yönetim: Tam otomasyonlu PLC/SCADA kontrol altyapısı ile NSI ve PDI değerlerinin hassas kontrolü ve kesintisiz kalite standart garantisi sağlanmaktadır.

   Digestibility Index(PDI) % 90 seviyelerine kadar korunur.
• Anti-besinsel faktörlerin tamamen arındırılması: Soya küspesinde sindirimi zorlaştıran ve acı tada neden olan oligosakkaritler, saponinler ve acılık